Zmartwychwstanie Jezusa do\u015b\u0107 cz\u0119sto pojmowane jest jako naczelny argument na rzecz wiary chrze\u015bcija\u0144skiej. Istotnie, na tym fakcie si\u0119 ona opiera; nie na darmo \u015bw. Pawe\u0142 napisa\u0142:\u00a0Je\u015bli Chrystus nie zmartwychwsta\u0142, daremne jest nasze nauczanie, pr\u00f3\u017cna jest tak\u017ce wasza wiara<\/i>\u00a0(1 List do Koryntian 15,14). W zwi\u0105zku z tym dla potwierdzenia wiarygodno\u015bci chrze\u015bcija\u0144stwa dowodzi si\u0119 realno\u015bci Jezusowego powrotu do \u017cycia. Wychodzi si\u0119 w tym celu od wyra\u017anych informacji Nowego Testamentu na temat pustego grobu, zjawie\u0144 si\u0119 Zmartwychwsta\u0142ego i obecnego od pocz\u0105tku w pierwotnym chrze\u015bcija\u0144stwie przekonania, \u017ce Jezus naprawd\u0119 powsta\u0142 z martwych. Fakt zmartwychwstania jawi si\u0119 jako jedyne wyja\u015bnienie tych zjawisk.<\/p>\n
Z drugiej strony szereg ludzi w\u0105tpi, czy takie racjonalne dowodzenie jest mo\u017cliwe i potrzebne. Niekoniecznie chodzi tu o niewierz\u0105cych. Chrze\u015bcijanie tacy aprobuj\u0105 wiar\u0119 w Chrystusa cechuj\u0105c\u0105 Ko\u015bci\u00f3\u0142 pierwotny i uwa\u017caj\u0105, \u017ce ich \u017cycie r\u00f3wnie\u017c powinno zosta\u0107 przemienione przez spotkanie z Nim. W centrum stawiaj\u0105 jednak sam\u0105 wiar\u0119 jako \u0142ask\u0119 i warunek osobowej przemiany. Przyjmuj\u0105 Nowy Testament jako \u015bwiadectwo o spotkaniu z Jezusem, ale ma\u0142o interesuj\u0105 si\u0119 racjonalnym uzasadnieniem podstaw wiary. Postawa taka kojarzy si\u0119 zw\u0142aszcza z lutera\u0144sk\u0105 teologi\u0105 Rudolfa Bultmanna, kt\u00f3ry aprobuj\u0105c wiar\u0119 jako do\u015bwiadczenie egzystencjalne nadaj\u0105ce \u017cyciu sens, negowa\u0142 zarazem mo\u017cno\u015b\u0107 dotarcia poprzez ksi\u0119gi Nowego Testamentu do jej historycznych fundament\u00f3w. Wielu jednak chrze\u015bcijan bezwiednie przyjmuje podobn\u0105 postaw\u0119, pojmuj\u0105c wiar\u0119 prze\u017cyciowo, a ma\u0142o zajmuj\u0105c si\u0119 jej racjami.<\/p>\n
Do\u015b\u0107 paradoksalnie oba opisane dot\u0105d podej\u015bcia maj\u0105 pewne punkty wsp\u00f3lne, kt\u00f3re s\u0105 zarazem ich punktami s\u0142abymi. Przy podej\u015bciu pierwszym, dowodz\u0105c na podstawie zmartwychwstania Jezusa s\u0142uszno\u015bci wiary chrze\u015bcija\u0144skiej, rozdziela si\u0119 na dwa etapy zjawisko ze swej istoty jedno. Uznania \u015bwiadectw o fakcie zmartwychwstania jest bowiem r\u00f3wnoznaczne z wiar\u0105 w Zmartwychwsta\u0142ego, i odwrotnie; tak samo uwierzenie w Jezusa jest r\u00f3wnowa\u017cne ze stwierdzeniem, \u017ce zdolny by\u0142 on czyni\u0107 cuda.<\/p>\n
Drugie podej\u015bcie w tym jest do pierwszego podobne, \u017ce te\u017c oddziela wiar\u0119 od rozumnego przekonania. R\u00f3\u017cni si\u0119 za\u015b ode\u0144 mniemaniem, i\u017c egzystencjalna wiara mo\u017ce si\u0119 oby\u0107 bez historii. Rozmija si\u0119 tu ono z pewnymi faktami. Podwa\u017ca na przyk\u0142ad historyczno\u015b\u0107 Ewangelii \u2013 tymczasem da si\u0119 drog\u0105 naukowych bada\u0144 por\u00f3wnawczych wykaza\u0107, \u017ce s\u0105 one zasadniczo biografiami w rodzaju biografii antycznych. To oznacza, \u017ce Ewangeli\u015bci zawarli w swych dzie\u0142ach dane typu historycznego, a nie same interpretacje teologiczne. Wiarygodno\u015b\u0107 historyczna Ewangelii potwierdza si\u0119 te\u017c przy wielu szczeg\u00f3\u0142ach.<\/p>\n
Druga wsp\u00f3lna cecha i wsp\u00f3lna s\u0142abo\u015b\u0107 obu podej\u015b\u0107 polega na tym, \u017ce bior\u0105 za punkt wyj\u015bcia teksty Nowego Testamentu, czyli zapisy wiary i wiedzy jego autor\u00f3w i w og\u00f3le pierwszych chrze\u015bcijan. Od nich \u2013 z r\u00f3\u017cnym skutkiem \u2013 posuwaj\u0105 si\u0119 jakby pod pr\u0105d, by dotrze\u0107 do Jezusa i Jego zmartwychwstania. Pozornie wszystko si\u0119 zgadza, jak mo\u017cna by w og\u00f3le rozumowa\u0107 inaczej? Jednak\u017ce powy\u017cszy schemat, odpowiadaj\u0105c naszemu punktowi widzenia, spojrzeniu kogo\u015b, kto po dw\u00f3ch tysi\u0105cleciach stara si\u0119 doj\u015b\u0107 jak najbli\u017cej Jezusa, spojrzeniu historyka, sprzeczny jest w\u0142a\u015bciwie z porz\u0105dkiem my\u015blenia samych autor\u00f3w Nowego Testamentu i pierwszych chrze\u015bcijan. Nie docierali oni do Jezusa, id\u0105c mozolnie pod pr\u0105d czasu, lecz przeciwnie, najpierw do\u015bwiadczywszy go bezpo\u015brednio i naocznie, stopniowo formu\u0142owali i rozwijali \u015bwiadectwo o nim. Udowadnia\u0107 nie potrzebowali, poszukiwali natomiast obja\u015bnienia.<\/p>\n
\u017beby dobrze zrozumie\u0107 tego rodzaju spojrzenie Nowego Testamentu na zmartwychwstanie Jezusa, trzeba na pocz\u0105tku poj\u0105\u0107 je jako pewien fakt, z jednej strony naoczny i oczywisty, z drugiej sprzeczny z oczekiwaniami ludzi i ca\u0142ym znanym im, wtedy jak i teraz, porz\u0105dkiem \u015bwiata. Nie chodzi tu tylko o problem psychologiczny uczni\u00f3w, kt\u00f3rzy po \u015bmierci Jezusa ze strachu ukryli si\u0119, a dowiedziawszy si\u0119 od kobiet, co widzia\u0142y przy grobie, wiadomo\u015b\u0107 t\u0119 zlekcewa\u017cyli. Wydarzenie ca\u0142kowicie nowego rodzaju w og\u00f3le nie mog\u0142o bowiem zosta\u0107 nale\u017cycie opisane przez \u015bwiadk\u00f3w dotychczasowym j\u0119zykiem ani te\u017c umieszczone w ramach dotychczasowych uk\u0142ad\u00f3w poj\u0119\u0107.<\/p>\n
W\u0142a\u015bciwie wcale nie mog\u0142o by\u0107 opisane, bo do tego \u015bwiata nie nale\u017cy. Dlatego Nowy Testament momentu zmartwychwstania jako takiego nie przedstawia \u2013 opisy dotycz\u0105 jego, zmys\u0142ami uchwytnych, konsekwencji. Ale i te opisy zawodz\u0105. Z jednej strony Zmartwychwsta\u0142y jest obecny w spos\u00f3b najzupe\u0142niej realny i fizyczny, je ryb\u0119 i mo\u017ce powiedzie\u0107 uczniom: \u201eObmacajcie Mnie i zobaczcie, bo duch mi\u0119sa i ko\u015bci nie ma, a Ja mam, jak widzicie\u201d (\u0141ukasz 24,39; przek\u0142ady tego zdania s\u0105 zwykle ma\u0142o wyraziste). Z drugiej strony, spotykaj\u0105cy Jezusa do\u015bwiadczaj\u0105 inno\u015bci, nie poznaj\u0105 go z pocz\u0105tku, a poznawszy, czuj\u0105 l\u0119k. R\u00f3\u017cnie go widz\u0105 i odbieraj\u0105, dlatego w ka\u017cdej Ewangelii \u015bwiadectwa o spotkaniu ze Zmartwychwsta\u0142ym przybieraj\u0105 inny kszta\u0142t, bardziej si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 r\u00f3\u017cni\u0105c, ni\u017c informacje o Jego naukach i czynach za \u017cycia ziemskiego.<\/p>\n
Nawet nazwy dla tego wydarzenia trzeba by\u0142o dopiero wynale\u017a\u0107. My je przyjmujemy, ale na pocz\u0105tku wcale nie by\u0142y gotowe. Termin \u201epowstanie z martwych\u201d (greckie\u00a0anastasis ex nekron<\/i>) dotyczy nadziei na swoist\u0105 reanimacj\u0119 zmar\u0142ych w dniu ostatecznym. \u201eWskrzeszenie\u201d (od greckiego\u00a0egeiro<\/i>) oznacza\u0142o zbudzenie i podniesienie. Stan cia\u0142a zmartwychwsta\u0142ego Jezusa opisano j\u0119zykiem zaczerpni\u0119tym ze starotestamentalnych relacji o objawieniu si\u0119 Bo\u017cej chwa\u0142y. Zaj\u0119cie miejsca po prawicy Ojca to refleks j\u0119zyka, jakim Biblia m\u00f3wi\u0142a o kr\u00f3lowaniu w\u0142adcy z rodu Dawidowego.<\/p>\n
Rozw\u00f3j i rozmaito\u015b\u0107 \u015bwiadectw o zmartwychwstaniu poj\u0105\u0107 trzeba jako wynik stopniowego oswajania si\u0119 z tym niepoj\u0119tym zdarzeniem, dobierania j\u0119zyka, kt\u00f3rym mo\u017cna by o nim m\u00f3wi\u0107. (W podobny spos\u00f3b szuka si\u0119 w nauce j\u0119zyka dla zjawisk nowo odkrytych, jak na przyk\u0142ad \u015bwiat kwant\u00f3w). Dotyczy to zreszt\u0105 ca\u0142ej odpowiedzi Nowego Testamentu na Jezusa. Po zmartwychwstaniu uczniowie instynktownie mogli ju\u017c wiedzie\u0107, kim on jest. D\u0142ugo jednak trwa\u0142o, zanim t\u0119 wiar\u0119 i wiedz\u0119 pe\u0142niej wypowiedziano. Fakt Jezusa i jego zmartwychwstania pozostawa\u0142 bez zmian, dojrzewa\u0142 natomiast i rozwija\u0142 si\u0119 spos\u00f3b m\u00f3wienia o tym, co si\u0119 sta\u0142o. Najlepiej mo\u017cna to zrozumie\u0107, towarzysz\u0105c od wewn\u0105trz \u015bwiadectwu Nowego Testamentu: od spotkania z niepoj\u0119tym faktem po jego wyra\u017cenie w j\u0119zyku wiary i \u015bwiadectwa, od \u017ar\u00f3d\u0142a do uj\u015bcia, od przyczyny do skutku.<\/p>\n
Jezus umar\u0142 na krzy\u017cu w pi\u0105tek przed \u015bwi\u0119tem Paschy, ukrzy\u017cowany przez \u017co\u0142nierzy rzymskich, z wyroku Pi\u0142ata, a z oskar\u017cenia Kajfasza i starszyzny \u017cydowskiej. Wed\u0142ug naszej rachuby czasu by\u0142o to si\u00f3dmego kwietnia 30 roku. Dwa dni p\u00f3\u017aniej, w niedziel\u0119 dziewi\u0105tego kwietnia o \u015bwicie, Jezusa ju\u017c w grobie nie znaleziono. Tego te\u017c dnia po raz pierwszy ukaza\u0142 si\u0119 kobietom przy grobie a potem uczniom. Jak jednak mo\u017cna t\u0119 dat\u0119 obliczy\u0107? I dlaczego nie by\u0142 to rok 33, tradycyjnie przyjmowany jako data ukrzy\u017cowania i zmartwychwstania Jezusa?<\/p>\n
Trzeba zacz\u0105\u0107 od daty narodzin. W VI wieku mnich Dionizy zwany Mniejszym obliczy\u0142 j\u0105 na rok 754 od za\u0142o\u017cenia Rzymu. Ten rok sta\u0142 si\u0119 pierwszym naszego obecnego kalendarza, licz\u0105cego lata \u201epo Chrystusie\u201d b\u0105d\u017a \u201enaszej ery\u201d. Do tego dodano wiek Jezusa w chwili rozpocz\u0119cia dzia\u0142alno\u015bci publicznej, kt\u00f3ry wynosi\u0142 wed\u0142ug Ewangelii \u015bw. \u0141ukasza oko\u0142o trzydziestu lat, oraz trzy lata dzia\u0142alno\u015bci. Wypad\u0142 wi\u0119c rok 33, albo \u015bci\u015blej oko\u0142o roku 33.<\/p>\n
Jednak\u017ce z danych historii staro\u017cytnej wynika, \u017ce kr\u00f3l Herod umar\u0142 ju\u017c w roku 750 od za\u0142o\u017cenia Rzymu, czyli w 4 \u201eprzed nasz\u0105 er\u0105\u201d. Jezus urodzi\u0142 si\u0119 wed\u0142ug Ewangelii jeszcze za jego panowania, zapewne 8\/7 roku p.n.e. [zob. artyku\u0142 poprzedni]. Zatem i dat\u0119 ukrzy\u017cowania i zmartwychwstania nale\u017cy cofn\u0105\u0107.<\/p>\n
O ile? Mo\u017cna do tej daty doj\u015b\u0107 dwoma niezale\u017cnymi sposobami. Pierwsza droga prowadzi poprzez ustalenie daty wyst\u0105pienia Jana Chrzciciela oraz kr\u00f3tko potem Jezusa.<\/p>\n
By\u0142o to wed\u0142ug \u015bw. \u0141ukasza w pi\u0119tnastym roku panowania cesarza Tyberiusza. Obj\u0105\u0142 on rz\u0105dy po \u015bmierci Augusta zmar\u0142ego 19 VIII 14 roku. \u201ePierwszym rokiem panowania\u201d nazwano normalnie okres od obj\u0119cia w\u0142adzy do Nowego Roku, a nast\u0119pne lata odpowiada\u0142y kalendarzowym. Nowy Rok wypada\u0142 w Rzymie 1 stycznia, jak u nas; wtedy rok pi\u0119tnasty odpowiada\u0142by rokowi 28. Jednak w Syrii, ojczy\u017anie \u015bw. \u0141ukasza, zaczynano rok na prze\u0142omie wrze\u015bnia i pa\u017adziernika \u2013 wtedy \u201erok pi\u0119tnasty\u201d panowania Tyberiusza trzeba liczy\u0107 od oko\u0142o 1 X 27.<\/p>\n
R\u00f3wnolegle mo\u017cna wykorzysta\u0107 informacj\u0119 z pocz\u0105tku Ewangelii \u015bw. Jana. W trakcie dyskusji z Jezusem \u017bydzi wspomnieli, \u017ce \u015bwi\u0105tyni\u0119 jerozolimsk\u0105 budowano przez 46 lat. Ot\u00f3\u017c, budowle \u015bwi\u0105tyni stoj\u0105ce za czas\u00f3w Jezusa, o kt\u00f3rych tu mowa, zosta\u0142y ufundowane przez kr\u00f3la Heroda, przy czym prace nad nimi trwa\u0142y jeszcze przez kilkadziesi\u0105t lat po jego \u015bmierci. Pocz\u0105tek budowy obliczy\u0107 mo\u017cna na prze\u0142om lat 20\/19 p.n.e. (wynika to ze staro\u017cytnych dzie\u0142 historycznych J\u00f3zefa Flawiusza i Kasjusza Diona). 46 lat budowy up\u0142yn\u0119\u0142o na prze\u0142omie lat 27\/28 n.e. Zgadza si\u0119 to doskonale z obliczeniem poprzednim.<\/p>\n
Teraz czas trwania dzia\u0142alno\u015bci Jezusa. Czwarta Ewangelia podaje, \u017ce wspomniana dyskusja o \u015bwi\u0105tyni mia\u0142a miejsce oko\u0142o \u015bwi\u0119ta Paschy. By\u0142by to wi\u0119c kwiecie\u0144 28 roku. Potem Ewangelia wspomina drug\u0105 Pasch\u0119 \u2013 29 rok, a wreszcie trzeci\u0105 Pasch\u0119, w przeddzie\u0144 kt\u00f3rej Jezus zosta\u0142 ukrzy\u017cowany. By\u0142 to wi\u0119c rok 30.<\/p>\n
Jest jeszcze druga droga do tej samej daty. Ot\u00f3\u017c Jezusa ukrzy\u017cowano w pi\u0105tek, za\u015b Pascha wypad\u0142a nast\u0119pnego dnia, w szabat \u2013 tak podaje Ewangelia \u015bw. Jana. \u015awi\u0119to \u017cydowskie Paschy mia\u0142o dat\u0119 sta\u0142\u0105, dnia 15 miesi\u0105ca Nisan, a wi\u0119c tylko czasami wypada\u0142o ono w sobot\u0119. Za rz\u0105d\u00f3w Poncjusza Pia\u0142ata jako prefekta Judei (26-36 n.e.) zdarzy\u0142o si\u0119 to w latach 27, 30, 33. Rok 27 nie pozostawia\u0142by czasu na dzia\u0142alno\u015b\u0107 Jezusa, kt\u00f3ra przecie\u017c zacz\u0119\u0142a si\u0119 ju\u017c na Pi\u0142ata, podobnie jak misja Jana Chrzciciela. W roku 33 trwa\u0142aby ju\u017c ona nie trzy, ale cztery\u2013pi\u0119\u0107 lat, przy czym Jezus mia\u0142by ju\u017c czterdzie\u015bci lat. Ponadto w roku 33 w noc paschaln\u0105 z pi\u0105tku na sobot\u0119 wypad\u0142o za\u0107mienie ksi\u0119\u017cyca, za\u015b Ewangelia tego wcale przy \u015bmierci Jezusa nie notuje.<\/p>\n
I przy tym rozumowaniu pozostaje wi\u0119c tylko rok 30. Pasch\u0119 obchodzono w tym roku w sobot\u0119 8 kwietnia. Jezus zosta\u0142 wi\u0119c ukrzy\u017cowany 7 IV 30, a pusty gr\u00f3b odkryto 9 IV 30.<\/p>\n
Mo\u017ce si\u0119 jeszcze nasun\u0105\u0107 pytanie, czemu Wielkanoc nie wypada stale 9 kwietnia, w rocznic\u0119 tego dnia. Ot\u00f3\u017c nasza obecna numeracja miesi\u0119cy i dni, w kt\u00f3rej tak by wypada\u0142o, pochodzi z kalendarza rzymskiego. Ko\u015bci\u00f3\u0142 przyj\u0105\u0142 go sporo p\u00f3\u017aniej. Pierwsi chrze\u015bcijanie ustalili dat\u0119 Wielkanocy wed\u0142ug \u017cydowskiego kalendarza ksi\u0119\u017cycowego, to znaczy takiego, w kt\u00f3rym miesi\u0105ce liczy si\u0119 od nowiu do nowiu ksi\u0119\u017cyca. \u015awi\u0119to Paschy s\u0105siaduj\u0105ce z dniami ukrzy\u017cowania i zmartwychwstania obchodzone by\u0142o w pierwsz\u0105 wiosenn\u0105 pe\u0142ni\u0119 ksi\u0119\u017cyca. Chrze\u015bcija\u0144ska Wielkanoc wypada\u0142a dzie\u0144 po \u015bwi\u0119cie Paschy.<\/p>\n
Poniewa\u017c zmartwychwstanie odkryto w niedziel\u0119, ka\u017cda niedziela by\u0142a dniem \u015bwi\u0105tecznym chrze\u015bcijan. \u017beby corocznie wspomina\u0107 ukrzy\u017cowanie w pi\u0105tek a zmartwychwstanie w niedziel\u0119, ustalono w II wieku dzie\u0144 Wielkanocy na pierwsz\u0105 niedziel\u0119 po pierwszej wiosennej pe\u0142ni ksi\u0119\u017cyca. Tak si\u0119 liczy i dzi\u015b i dlatego data Wielkanocy jest zmienna.<\/p>\n
Je\u015bli Chrystus nie zmartwychwsta\u0142, daremne jest nasze nauczanie, pr\u00f3\u017cna jest tak\u017ce wasza wiara<\/i>\u00a0(1 List do Koryntian 15,14). S\u0142owami tymi \u015bw. Pawe\u0142 stawia spraw\u0119 na ostrzu no\u017ca \u2013 nie ma wiary w Chrystusa bez wiary w jego zmartwychwstanie. A je\u015bli Chrystus nie zmartwychwsta\u0142 \u2013 pisze dalej aposto\u0142 \u2013 tak\u017ce umarli nie zmartwychwstan\u0105, a ludziom pozostanie has\u0142o:\u00a0jedzmy i pijmy, bo jutro pomrzemy<\/i>\u00a0(1 List do Koryntian 15,32).<\/p>\n
Ale przecie\u017c Jezus rzeczywi\u015bcie zmartwychwsta\u0142; dla wiary aposto\u0142\u00f3w, wiary Ko\u015bcio\u0142a, naszej wiary ma to znaczenie kluczowe. Prawda ta jest jednak trudna. Aposto\u0142owie us\u0142yszawszy \u015bwiadectwo kobiet powracaj\u0105cych od grobu z pocz\u0105tku je odrzucili:\u00a0s\u0142owa te wyda\u0142y im si\u0119 czcz\u0105 gadanin\u0105 i nie dali im wiary<\/i>\u00a0(\u0141ukasz 24,11). Tomasz za\u017c\u0105da\u0142 \u201edowodu rzeczowego\u201d, dotkni\u0119cia ran \u017cywego Jezusa. Niekt\u00f3rzy spo\u015br\u00f3d chrze\u015bcijan, cho\u0107 nawr\u00f3ceni, m\u00f3wili, \u017ce nie ma zmartwychwstania (dlatego musia\u0142 do nich \u015bw. Pawe\u0142 napisa\u0107 s\u0142owa przytoczone powy\u017cej). Dobra Nowina by\u0142a r\u00f3wnie\u017c odrzucana wprost: \u017cydowscy przeciwnicy Jezusa rozpu\u015bcili plotk\u0119, \u017ce uczniowie ukradli jego cia\u0142o z grobu; greccy s\u0142uchacze mowy Paw\u0142a na ate\u0144skim Areopagu przerwali mu z lekcewa\u017ceniem, gdy zacz\u0105\u0142 m\u00f3wi\u0107 o zmartwychwstaniu. Wreszcie i dzisiaj wielu z nas, chc\u0105cych uwa\u017ca\u0107 si\u0119 za chrze\u015bcijan, wyznaje, i\u017c w zmartwychwstanie nie wierzy \u2013 albo te\u017c w\u0105tpi, wci\u0105\u017c na nowo pyta si\u0119 o dow\u00f3d, ze strachem my\u015bli o \u015bmierci.<\/p>\n
Tak wi\u0119c z jednej strony zmartwychwstanie Chrystusa jest sercem Dobrej Nowiny, rewelacj\u0105, wielkim radosnym zaskoczeniem, podstaw\u0105 wiary i jej kamieniem probierczym \u2013 z drugiej za\u015b r\u00f3wnie\u017c \u201eznakiem, kt\u00f3remu sprzeciwia\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105\u201d.<\/p>\n
Wyznanie wiary, \u201eCredo\u201d mszalne m\u00f3wi:\u00a0I zmartwychwsta\u0142 dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo<\/i>. Ca\u0142a tre\u015b\u0107 wyznania wiary opiera si\u0119 na Pi\u015bmie \u015awi\u0119tym. W tym miejscu jednak \u2013 i tylko w tym \u2013 \u201eCredo\u201d wskazuje wprost na \u015bwiadectwo Biblii. Rozwijaj\u0105c to zdanie przedstawi\u0107 wi\u0119c trzeba nauk\u0119 Nowego Testamentu o zmartwychwstaniu Jezusa. Jest to zarazem odpowied\u017a na nadzieje mesja\u0144skie Pism hebrajskich.<\/p>\n
Nie b\u0119d\u0105 to jednak po prostu \u201eopisy zmartwychwstania\u201d. Chwili powstania Jezusa z martwych nikt nie widzia\u0142. Co wi\u0119cej, nie by\u0142 to zwyk\u0142y powr\u00f3t do \u017cycia takiego jak przedtem, kiedy to ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 Jezusa s\u0142ucha\u0107 i ogl\u0105da\u0107. Po zmartwychwstaniu by\u0142 on ju\u017c ca\u0142kiem INNY, a widzie\u0107 dawa\u0142 si\u0119 tylko niekt\u00f3rym. M\u00f3wi si\u0119 czasem z tego powodu, \u017ce zmartwychwstanie nie by\u0142o \u201efaktem historycznym\u201d tak jak fakty z ziemskiego \u017cycia Jezusa. Zasadniczo le\u017cy ono bowiem w innym porz\u0105dku istnienia, w pe\u0142ni poznawalnym przez Objawienie i wiar\u0119. Do historii nale\u017c\u0105 odblaski i nast\u0119pstwa zmartwychwstania, kt\u00f3re potwierdzaj\u0105, \u017ce zasz\u0142o ono rzeczywi\u015bcie (i w tym sensie jest \u201ehistoryczne\u201d). Fakt zmartwychwstania nie jest jednak por\u00f3wnywalny z innymi faktami w naturze i w historii ludzkiej.<\/p>\n
Trudno wi\u0119c by\u0142o i jest m\u00f3wi\u0107 o nim ludzkimi s\u0142owami, opisa\u0107 je i wyja\u015bni\u0107. S\u0142owa zaczerpni\u0119te z codziennego do\u015bwiadczenia z trudem tylko pos\u0142u\u017cy\u0107 mog\u0142y przedstawieniu tego, co zupe\u0142nie niecodzienne. Omawiaj\u0105c \u015bwiadectwa Nowego Testamentu o zmartwychwstaniu trudno je nam do ko\u0144ca obja\u015bni\u0107 i usystematyzowa\u0107, ustali\u0107 \u015bcis\u0142y przebieg i liczb\u0119 zjawie\u0144 si\u0119 Jezusa itp. S\u0105 to w\u0142a\u015bnie \u015bwiadectwa \u2013 relacje tych, kt\u00f3rzy przeszli od niewiary do wiary ujrzawszy Jezusa zmartwychwsta\u0142ego lub o Nim od \u015bwiadk\u00f3w us\u0142yszawszy. Od ich \u015bwiadectwa pochodzi wiara pierwszych s\u0142uchaczy Dobrej Nowiny, do ich \u015bwiadectwa odwo\u0142uje si\u0119 nasza wiara.<\/p>\n
Pierwszym znakiem tego, co si\u0119 sta\u0142o, by\u0142 pusty gr\u00f3b odkryty przez kobiety chc\u0105ce nama\u015bci\u0107 cia\u0142o Jezusa. By\u0142o to w niedziel\u0119 o \u015bwicie, czyli na trzeci dzie\u0144 od pi\u0105tku, kiedy to Jezus zosta\u0142 ukrzy\u017cowany. Nie wiemy dok\u0142adnie, kiedy cia\u0142o znik\u0142o z wykutego w skale i zamkni\u0119tego kamieniem grobu, jednak na pewno \u201ednia trzeciego\u201d od ukrzy\u017cowania zmartwychwstanie sta\u0142o si\u0119 wiadome.<\/p>\n
Odkrycie pustego grobu wzbudzi\u0142o w pierwszej chwili l\u0119k i zdziwienie: przykre zaskoczenie przys\u0142oni\u0142o prawdziw\u0105 przyczyn\u0119 znikni\u0119cia cia\u0142a, trudn\u0105 przecie\u017c do zrozumienia i przyj\u0119cia. Jedynie umi\u0142owany ucze\u0144 uwierzy\u0142 ujrzawszy ca\u0142un i chust\u0119, w kt\u00f3re cia\u0142o by\u0142o owini\u0119te (Jan 20,8). Nied\u0142ugo jednak potem Chrystus zacz\u0105\u0142 si\u0119 ukazywa\u0107. Ewangelie opisuj\u0105 ca\u0142y szereg zjawie\u0144 si\u0119 Chrystusa zmartwychwsta\u0142ego, czyli \u201echrystofanii\u201d: wobec kobiet u grobu, wobec aposto\u0142\u00f3w, wobec innych uczni\u00f3w. [Jezus ukazywa\u0142 si\u0119 w Jerozolimie i w Galilei. Przypuszczamy, ze pierwsze by\u0142y chrystofanie galilejskie, a wymienianie najpierw jerozolimskich wynik\u0142o z pewnego schematu geograficzno-teologicznego.]<\/p>\n
W relacjach o spotkaniu ze Zmartwychwsta\u0142ym uderza z jednej strony poczucie Jego rzeczywistej materialnej obecno\u015bci, z drugiej za\u015b \u2013 Jego przemienienia. Jezus jad\u0142 z uczniami, a Jego cia\u0142a mo\u017cna by\u0142o dotkn\u0105\u0107: uczniom my\u015bl\u0105cym, \u017ce widz\u0105 ducha, powiedzia\u0142\u00a0Zobaczcie r\u0119ce me i stopy, \u017ce to jestem ja sam: obmacajcie Mnie i zobaczcie: bo duch nie ma mi\u0119sa i ko\u015bci, jak widzicie, \u017ce ja mam<\/i>\u00a0(\u0141ukasz 24,39 \u2013 przek\u0142ad dos\u0142owny). Kobiety mog\u0142y\u00a0chwyci\u0107 jego stopy<\/i>\u00a0(Mateusz 28,9), aposto\u0142 Tomasz dotyka\u0107 ran. Wreszcie jak za ziemskiego \u017cycia Jezus przebywa\u0142 z uczniami, naucza\u0142 ich, \u0142ama\u0142 chleb i dawa\u0142 ostatnie polecenia. Taki spos\u00f3b obecno\u015bci przewy\u017csza jakie\u015b pojawienie si\u0119 w wizji. A jednocze\u015bnie by\u0142a to obecno\u015b\u0107 w \u201eciele duchowym\u201d, kt\u00f3re mog\u0142o nagle zjawi\u0107 si\u0119 i znikn\u0105\u0107 mimo zamkni\u0119tych drzwi i \u015bcian. \u201eInno\u015b\u0107\u201d Jezusa czyni\u0142a Go nawet trudnym do rozpoznania, tym bardziej \u017ce oczy musia\u0142y si\u0119 sprzeciwia\u0107 widokowi tego, o kt\u00f3rym by\u0142o wiadomo, \u017ce nie \u017cyje. Nie od razu \u015bwiadkowie pojawienia si\u0119 Zmartwychwsta\u0142ego poznawali go. W ka\u017cdym jednak opisie chrystofanii przychodzi decyduj\u0105cy moment, w kt\u00f3rym mo\u017cna wyrzec s\u0142owa:\u00a0to jest Pan!<\/i>\u00a0(Jan 21,7), dostrzec, \u017ce Inny jest Tym Samym i rzeczywi\u015bcie obecnym.<\/p>\n
Prze\u0142amanie obaw odczuwanych wobec pustego grobu oraz w pierwszych chwilach spotkania z \u017cyj\u0105cym Chrystusem pozwoli\u0142o jego uczniom uwierzy\u0107 i ponie\u015b\u0107 wiar\u0119 dalej. Zmartwychwstanie Jezusa by\u0142o kamieniem w\u0119gielnym apostolskiego nauczania i wiary pierwotnego Ko\u015bcio\u0142a. Obok przekaz\u00f3w o znalezieniu pustego grobu i opis\u00f3w chrystofanii trzeci\u0105 grup\u0119 \u015bwiadectw Nowego Testamentu dotycz\u0105cych faktu zmartwychwstania stanowi\u0105 w\u0142a\u015bnie wyznania wiary, teksty modlitewne i zapisy nauczania aposto\u0142\u00f3w. Wprawdzie m\u00f3wi\u0105 one o zmartwychwstaniu zwi\u0119\u017alej ni\u017c opisy zjawie\u0144 si\u0119 Chrystusa, ale zarazem stanowi\u0105 podsumowanie og\u00f3\u0142u \u00f3wczesnych \u015bwiadectw, znanych nam dzisiaj lub nieznanych. Pokazuj\u0105 te\u017c, \u017ce wiara w zmartwychwstanie by\u0142a w ca\u0142ym pierwotnym nauczaniu stale i w konieczny spos\u00f3b obecna.<\/p>\n
Liczne \u015bwiadectwa tej wiary znajdziemy i w Dziejach Apostolskich, i w listach, i w Apokalipsie. Pierwszy List do Koryntian tak streszcza to, czego naucza\u0142 \u015bw. Pawe\u0142 na podstawie apostolskiego nauczania o Jezusie:\u00a0Przekaza\u0142em wam na pocz\u0105tku to, co przej\u0105\u0142em: \u017ce Chrystus umar\u0142 \u2013 zgodnie z Pismem \u2013 za nasze grzechy, \u017ce zosta\u0142 pogrzebany, \u017ce zmartwychwsta\u0142 trzeciego dnia zgodnie z Pismem<\/i>\u00a0(1 List do Koryntian 15,3-4) \u2013 realno\u015b\u0107 \u015bmierci odpowiada wi\u0119c realno\u015bci zmartwychwstania. Prawda ta opiera si\u0119 na \u015bwiadectwie bardzo licznych \u015bwiadk\u00f3w: czytamy bowiem dalej\u00a0Ukaza\u0142 si\u0119 Kefasowi, a potem Dwunastu: p\u00f3\u017aniej zjawi\u0142 si\u0119 wi\u0119cej ni\u017c pi\u0119ciuset braciom r\u00f3wnocze\u015bnie \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich \u017cyje dot\u0105d, niekt\u00f3rzy za\u015b pomarli. Potem ukaza\u0142 si\u0119 Jakubowi, p\u00f3\u017aniej wszystkim aposto\u0142om. W ko\u0144cu (\u2026) ukaza\u0142 si\u0119 i mnie.<\/i>\u00a0(1 List do Koryntian 15, 5-8).<\/p>\n
Zmartwychwstanie by\u0142o wi\u0119c dla pierwszych chrze\u015bcijan faktem zupe\u0142nie pewnym, prawd\u0105, kt\u00f3r\u0105 trzeba z wiar\u0105 przyj\u0105\u0107 i g\u0142osi\u0107 dalej; Chrystus zmartwychwsta\u0142y posy\u0142a swoich uczni\u00f3w jako misjonarzy Dobrej Nowiny. Zarazem zastanawiali si\u0119 wierz\u0105cy nad znaczeniem zmartwychwstania, kt\u00f3rego byli \u015bwiadkami: czym ono by\u0142o i co m\u00f3wi o Chrystusie \u2013 oraz o cz\u0142owieku?<\/p>\n
Chocia\u017c zmartwychwstanie zaskoczy\u0142o uczni\u00f3w Jezusa, ci dostrzegli, \u017ce nie by\u0142o ono czym\u015b zupe\u0142nie nieprzewidzianym i nieoczekiwanym. Jezus zapowiedzia\u0142, \u017ce umrze i zn\u00f3w powstanie. M\u00f3wi te\u017c \u015bw. Pawe\u0142, \u017ce Chrystus zmartwychwsta\u0142\u00a0zgodnie z Pismem<\/i>. Przypomina w ten spos\u00f3b, \u017ce Pismo \u015awi\u0119te Starego Testamentu zawiera zapowied\u017a przyj\u015bcia Mesjasza, kt\u00f3ry objawi si\u0119 w chwale, nie poddawszy si\u0119 prawu \u015bmierci (Dzieje Apostolskie 2,27). M\u00f3wi\u0105c\u00a0zmartwychwsta\u0142 dnia trzeciego, jak oznajmia Pismo<\/i>\u00a0obejmujemy zar\u00f3wno t\u0119 zapowied\u017a, jak jej wype\u0142nienie przez Nowy Testament po\u015bwiadczone. By\u0142a wreszcie przygotowaniem do zmartwychwstania Jezusa wiara w zmartwychwstanie umar\u0142ych, obecna w p\u00f3\u017aniejszych ksi\u0119gach Starego Testamentu i \u017cywa w narodzie izraelskim w czasach Jezusa. Przez zmartwychwstanie wype\u0142ni\u0142y si\u0119 obietnice Bo\u017ce i nadzieje wierz\u0105cych.<\/p>\n
Dostrzegano w zmartwychwstaniu jawne wkroczenie Boga w \u015bwiat: On to wskrzesi\u0142, podni\u00f3s\u0142 z martwych swojego Syna (np. 1 List do Tesaloniczan 1,10). Chrystus wprawdzie zabity, powo\u0142any zosta\u0142 do \u017cycia Duchem Bo\u017cym (1 List \u015bw. Piotra 3,18). By\u0142 to zarazem czyn samego Chrystusa, kt\u00f3ry powsta\u0142 z martwych i da\u0142 si\u0119 widzie\u0107, jako \u017ce \u015bmier\u0107 nie mia\u0142a nad nim w\u0142adzy. Zmartwychwstanie pokazuje, kim Jezus naprawd\u0119 by\u0142, pokazuje Go pe\u0142nym mocy Synem Bo\u017cym (List do Rzymian 1,4), w jedno\u015bci z Ojcem i z Duchem \u015awi\u0119tym.<\/p>\n
Jezus\u00a0\u201eprzyj\u0105wszy posta\u0107 s\u0142ugi (\u2026) uni\u017cy\u0142 samego siebie, stawszy si\u0119 pos\u0142usznym a\u017c do \u015bmierci \u2013 i to \u015bmierci krzy\u017cowej. Dlatego B\u00f3g Go nad wszystko wywy\u017cszy\u0142\u201d<\/i>\u00a0(List do Filipian 2,7-9). Ukrzy\u017cowany przez zmartwychwstanie wchodzi do swojej chwa\u0142y jako Pan i Mesjasz (Dzieje Apostolskie 2,36). Zmartwychwstanie to wywy\u017cszenie Syna Cz\u0142owieczego i Syna Bo\u017cego, zaj\u0119cie miejsca\u00a0po prawicy Majestatu na wysoko\u015bciach<\/i>\u00a0(List do Hebrajczyk\u00f3w 1,3). Wniebowst\u0105pienia nie da si\u0119 oddzieli\u0107 od zmartwych\u00adwstania.<\/p>\n
Zmartwychwstanie owocne jest dla cz\u0142owieka. Przez chrzest \u201ezanurzamy si\u0119\u201d w \u015bmierci i zmartwychwstaniu Chrystusa, a uwierzywszy w niego dost\u0119pujemy wybawienia.\u00a0\u201eJa jestem zmartwychwstanie i \u017cycie. Kto we mnie wierzy, cho\u0107by i umar\u0142, \u017cy\u0107 b\u0119dzie. Ka\u017cdy, kto \u017cyje i wierzy we mnie, nie umrze na wieki\u201d<\/i>\u00a0(Jan 11,25-26). Zmartwychwstanie potwierdza r\u00f3wnie\u017c warto\u015b\u0107 \u017cycia w ciele i nadaje mu g\u0142\u0119bszy sens, budz\u0105c nadziej\u0119 na powr\u00f3t do \u017cycia w ciele przemienionym na wz\u00f3r Chrystusowego. […]<\/p>\n
Zmartwychwstanie Chrystusa budzi wiar\u0119 w powszechne zmartwychwstanie, jest podstaw\u0105 naszej nadziei na przysz\u0142e \u017cycie w Chrystusie. Pismo \u015awi\u0119te powtarza to wielokro\u0107.\u00a0Je\u015bli bowiem wierzymy, \u017ce Jezus istotnie umar\u0142 i zmartwychwsta\u0142, to r\u00f3wnie\u017c tych, kt\u00f3rzy umarli w Jezusie, B\u00f3g wyprowadzi wraz z nim<\/i>\u00a0(1 List do Tesaloniczan 4,14).\u00a0Chrystus zmartwychwsta\u0142 jako pierwszy spo\u015br\u00f3d tych, co pomarli<\/i>\u00a0(1 List do Koryntian 15,20).<\/p>\n
Wiara w zmartwychwstanie Chrystusa czerpie wi\u0119c ze \u015bwiadectwa Pisma \u015awi\u0119tego. Na jego kartach przemawiaj\u0105 ci, kt\u00f3rzy Zmartwychwsta\u0142ego spotkali, uwierzyli i poszli g\u0142osi\u0107 Dobr\u0105 Nowin\u0119. W pe\u0142ni uwierzy\u0107 w zmartwychwstanie oznacza zatem nie tylko przyj\u0105\u0107 s\u0142owo wiary, ale i samemu za\u015bwiadczy\u0107, podj\u0105\u0107 \u015bwiadectwo aposto\u0142\u00f3w. W\u0142a\u015bciwie powinni\u015bmy m\u00f3wi\u0107 o zmartwychwstaniu tak, jakby\u015bmy widzieli Chrystusa w\u0142asnymi oczyma, jakby\u015bmy tam byli. Chrze\u015bcijanin powinien nie tylko wierzy\u0107 w fakt zmartwychwstania, lecz tak\u017ce by\u0107 zmartwychwstania \u015bwiadkiem.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142o: Micha\u0142 Wojciechowski,\u00a0Wiara \u2013 cywilizacja \u2013 polityka<\/i>, Dextra \u2013 As, Rzesz\u00f3w \u2013 Rybnik 2001 (dextra@dextra.pl, dextra@rz.onet.pl + www.dextra.pl).<\/p>\n
![\"zmartwychwstanie1\"](\"http:\/\/www.odnowa.domchleba.com\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/zmartwychwstanie1.jpg\")
<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"